Çiçek Pasajı

Çiçek Pasajı, kafe, şarapevi ve restoranların dizili olduğu üstü kapalı bir pasaj olarak 1876 yılında açıldı. Öncesinde İstanbul'un ilk tiyatrosu olan "Naum Tiyatrosu" adıyla hizmet veriyordu. Ancak 1870 yılındaki "Pera Yangını" ile büyük oranda tahrip oldu. Yangının ardından banker Hristaki Zoğrafos Efendi tarafından satın alındı ve Mimar Kleanthis Zannos tarafından bugünkü şekli ile tasarlandı. 1876 yılında yapımı biten binada 24 dükkan ve 18 lüks daire bulunmaktaydı.

Dükkanların olduğu pasaja "Hristaki Pasajı", binaya ise "Cite de Pera" denmekteydi. İlk yıllarında Acemyan'ın tütüncü dükkanı, Maison Perret ve Vallaury'nin pastanesi, Nakumara'nın Japon mağazası, Dulas' ın Natürel çiçekçisi, Pandelis' in çiçekçisi, Schumacher'in fırını, Papadopoulos'un mücellithanesi (ciltleme işleminin yapıldığı yer), Keserciyan'ın terzihanesi, Yorgo'nun meyhanesi (pasajın ilk şarapevi), Sideris' in kürk mağazası gibi işletmeler bu dükkanların arasındaydı. Ardından 1908 yılında Sadrazam Sait Paşa tarafından satın alınan yapı bir süre "Sait Paşa Pasajı" olarak adlandırıldı.

Bu dönemi takiben 1917 Rus Devrimi ile birçok fakir Rus soylu kadın burada çiçek satmaya başladılar ve bunun sonucunda da bugün de olduğu gibi "Çiçek Pasajı" olarak adlandırılmaya başlandı. 1925'te İstanbul'a gelen Yunan diplomat Iasson Stavropoulos, eşi Julia'ya yazdığı mektupta şöyle demektedir "Tanrım, o ne menekşe, o ne sümbül, o ne mimoza bolluğu! Üstelik çok da ucuza satıyorlar."

1940'lı yıllarda açılan birahane ve meyhanelerden dolayı apartman sakinleri ve çiçekçiler binayı terk etmişlerdir. 10 Mayıs 1978'i 11 Mayıs'a bağlayan gece 04:00 gibi alacakaranlık bir saatte pasaj büyük bir gürültüyle çöker. Ardından yeniden inşaa edilir ve 1988 ile 2005 yıllarındaki restorasyon çalışmaları ile günümüze kadar mimarisini koruyarak gelmiştir. Gunumuzde eski işletme sahiplerinin, pasajın müdavimlerinden üstad Aydın Boysan'ın ve pasajın meşhur akordeoncusu Madam Anahit'in fotoğrafları pasajın duvarlarını süslemektedir.

Edebiyatçılar, sanatçılar, gazeteciler, öğrenciler geçmişte müdavimi oldular pasajın. Çiçekçiler, akordeoncular, viyolonistler, seyyar tansiyoncular pasajı; karidesler, ıstakozlar, pavuryalar, lakerdalar, midye dolmalar masaları renklendirdi. Mimarisi, tarihçesi ve yaşanmışlıklarıyla Çiçek Pasajı, üstelik algının tersine makul fiyatlarıyla, yeni müdavimlerini bekliyor.